Vedan chỉ là một trong số rất nhiều doanh nghiệp sản xuất tại Việt Nam đang tuồn nước không đạt tiêu chuẩn ra môi trường. Giáo sư Trần Hiếu Nhuệ, Viện Kỹ thuật nước và Công nghệ môi trường, cho biết: Tháng 7 vừa qua, nhóm chuyên gia về môi trường khảo sát tại 29 doanh nghiệp trong các khu công nghiệp tại Vĩnh Phúc, Phú Thọ, Phố Nối, Đồng Nai, Long An, TP HCM…, thì chỉ có 6 doanh nghiệp có đầu tư hệ thống xử lý nước thải và có vận hành, 4 doanh nghiệp có trạm xử lý nhưng để…mốc xanh.
 |
| Chỉ có 39 trong 154 Khu công nghệp có hệ thống xử lý nước thải. |
Viện trưởng Viện Công nghiệp thực phẩm Lê Đức Mạnh cho rằng: Còn rất nhiều doanh nghiệp chưa trang bị thiết bị xử lý nước thải đúng tiêu chuẩn vì không đủ tiềm lực để đầu tư. Nhưng mặt khác, cũng có nhiều công nghệ xử lý nước thải chưa phát huy được tác dụng. Chính vì vậy, hiện nay chỉ một vài doanh nghiệp có đầu tư hệ thống xử lý nước thải tiêu chuẩn. Theo thống kê mới nhất của Bộ Công thương, trong số 154 khu công nghiệp đang hoạt động trên toàn quốc thì chỉ có 39 khu công nghiệp có hệ thống xử lý nước thải tập trung (chiếm 25,3%).
Viện phó Viện Công nghệ môi trường Nguyễn Hoài Châu cho biết: Không thể nhớ hết có bao nhiêu công nghệ xử lý nước thải vì mỗi loại nước thải với từng chất gây ô nhiễm khác nhau sẽ có phương pháp xử lý khác nhau. Chỉ tính riêng phương pháp hóa học, sinh học đã có hàng chục công nghệ. Vấn đề là các cơ quan quản lý về môi trường làm rốt ráo đến đâu để doanh nghiệp ứng dụng công nghệ vào thực tế.
Cùng chung quan điểm này, tiến sĩ Nguyễn Việt Anh, Đại học Xây dựng Hà Nội, khẳng định: Không thiếu công nghệ, chỉ có điều cơ quan quản lý môi trường vẫn “lực bất tòng tâm” chưa có cách nào để “ép” doanh nghiệp ứng dụng triệt để. Chỉ tính riêng nghiên cứu của Trung tâm Kỹ thuật Môi trường Đô thị và Khu công nghiệp (Đại học Xây dựng Hà Nội) cũng có tới gần chục công nghệ xử lý, thế nhưng trong số này ứng dụng vào thực tế cũng không nhiều.
Chỉ lo đối phó
Theo tính toán của các chuyên gia môi trường, mỗi suất đầu tư xử lý nước thải có giá trung bình khoảng 300 USD/m3, chưa kể chi phí vận hành (nhân công, hoá chất, điện năng…). Dù rất đắt đỏ nhưng vẫn còn rẻ hơn việc chạy theo khắc phục như Công ty Vedan hiện nay.
Theo giáo sư Trần Hiếu Nhuệ, phải tính đến hướng giải quyết lâu dài nếu không sẽ rất tốn kém. Nếu chi cho xử lý nước tại nhà máy mất 1 đồng/m3 thì chi cho xử lý nước thải phải tốn gấp 3 đồng.
Biết vậy, nhưng hầu hết doanh nghiệp đều có tâm lý đối phó. Theo ông Hoàng Quốc Trọng- Phó giám đốc Trung tâm Tư vấn môi trường ECC: Chỉ đến khi bị tranh tra môi trường và bị phát hiện có vi phạm, các doanh nghiệp mới nghĩ đến đầu tư công nghệ xử lý. Một số đơn vị cũng tìm đến trung tâm để đặt vấn đề xây dựng các hệ thống xử lý nước thải từ đầu nhưng khi đưa ra báo giá họ lại bỏ đi.
“Cá biệt, có doanh nghiệp đến mức đến Trung tâm đặt hàng, yêu cầu xây dựng hệ thống không đúng tiêu chuẩn để đối phó với cơ quan quản lý môi trường”, ông Trọng tiết lộ.
Theo tiến sĩ Lê Đức Mạnh, có không ít doanh nghiệp chưa trang bị thiết bị xử lý nước thải đúng tiêu chuẩn vì không đủ tiềm lực đầu tư. Chính vì thế, bên cạnh các hình phạt đối với doanh nghiệp làm sai quy định thì việc quản lý cũng nên có điều chỉnh.
Theo quy định hiện nay nước thải phải đạt loại B 800mg/l thì các doanh nghiệp khó có thể đáp ứng được. Nhưng nếu đặt xuống loại C 200mg/l và quy định xử phạt chặt chẽ, các doanh nghiệp sẽ không dám làm liều như Công ty Vedan.
Giáo sư Trần Hiếu Nhuệ khẳng định, có thể tính toán cụ thể mức độ gây ô nhiễm của các doanh nghiệp đối với các dòng sông. Vấn đề ở đây chỉ là phía cơ quan quản lý môi trường có dám xử lý nghiêm các vi phạm?
